Inspirerende masterclass Anne Mei The: ‘Context doet ertoe’

Ruim 150 professionals verzamelden zich op woensdagochtend 25 februari in de Kapel op Dekkerswald. Ze kwamen voor Anne‑Mei The, antropologe, bijzonder hoogleraar aan de VU en grondlegger van de Sociale Benadering Dementie. De Sociale Benadering Dementie stelt de mens centraal in plaats van de patiënt, en zorgt ervoor dat iemand zo lang mogelijk op een fijne manier meedoet in de samenleving

De masterclass vond plaats op initiatief van het Nonna-project Teams van de Toekomst*. Daarbij verkennen meerdere Nonna-organisaties hoe ze teams anders kunnen samenstellen. Bijvoorbeeld door het toevoegen van professionals uit andere sectoren. Of door plek in te ruimen voor mensen uit het netwerk van bewoners. Juist die verbreding raakt de kern van de Sociale Benadering: meer aandacht voor het leven dat iemand leeft – en dat vaak onder druk komt te staan na een diagnose dementie.

Stoppen met eenzijdig kijken

Anne-Mei hield de zaal een spiegel voor. In de zorg (en eigenlijk de hele samenleving) benaderen we iemand nog te vaak vanuit het medische probleem. We kijken naar iemand met dementie vanuit de ziekte, het defect, en alles wat die persoon nu of in de toekomst niet meer kan. Daarmee verdwijnt de mens zelf en de wereld waarin die mens leeft achter de ziekte.

Met ontroerende voorbeelden liet Anne-Mei zien dat mensen met dementie zich vaak niet serieus genomen voelen. Niet de ziekte zelf, maar vooral de manier waarop de omgeving naar hen kijkt, is ontwrichtend. Ze verwees daarbij naar het gedachtegoed van socioloog Charles Cooley, die stelde dat je bent zoals anderen je zien. Na de diagnose dementie kijkt de omgeving anders naar je. En daarmee verandert ook de ruimte die iemand voelt om zichzelf te blijven.

De taaie praktijk

De Sociale Benadering biedt geen simpele oplossing, maar wel een richting: terug naar de relatie, terug naar de mens. Dat klinkt misschien voor de hand liggend en eenvoudig. Maar de presentatie van De Vlier (onderdeel van OBG en proeftuin van Teams van de Toekomst) liet zien hoe taai het kan zijn. Want wie een team wil bouwen dat recht doet aan de ziekte én aan de betekenisvolle relaties, verlangens en talenten van iemand met dementie, loopt tegen taaie vraagstukken aan. Over gelijkwaardigheid. Over bevoegdheden. Over beloning... Die vragen (en zorgen) kwamen ook terug uit de zaal op de stellingen en de levendige vragenronde.

Wij blijven mensen

Aan het eind van de bomvolle interactieve ochtend, herhaalde Anne-Mei hoe belangrijk het is oog te houden voor de wisselwerking tussen de ziekte, de binnenwereld en de buitenwereld. Dat bepaalt hoe iemand zich voelt en de plek die hij of zij heeft in de samenleving. Haar afsluitende boodschap was helder én hoopvol: als we anders kijken, kunnen we anders handelen. En als de omgeving verandert, verandert het leven van mensen met dementie mee. Een uitnodiging aan iedereen in de zaal om zelf onderdeel te worden van die verandering – onderstreept door Anne-Meis laatste boek ‘Wij blijven mensen’ dat alle deelnemers mee naar huis kregen.

*Teams van de Toekomst wordt ondersteund door Vilans Waardigheid en Trots.