Vergrijzingsgolf vraagt om voorbereiding

De vergrijzing stelt niet alleen de zorg voor grote uitdagingen, maar raakt de hele maatschappij. De druk op de zorg groeit sterk, en steeds meer werkenden combineren hun baan met mantelzorgtaken. Zorgorganisaties en grote werkgevers zoals Rabobank voelen deze ontwikkelingen. “Als werkgever móét je flexibel zijn, anders verlies je medewerkers,” zegt Barry van de Lagemaat, coöperatief directeur Rabobank in regio Gelderland Zuid.

De cijfers liegen er niet om: het aantal 65-plussers groeit de komende twintig jaar met meer dan 50%, het aantal 90-plussers met 200%. De personeelstekorten in de zorg dreigen zelfs op te lopen tot 266.000 werknemers in 2034. “Dit is niet alleen een opgave voor de zorg, maar voor ons allemaal’’, stelt programmamanager Yvonne Beckers van Nonna, netwerk van 14 regionale ouderzorgorganisaties. ‘’Wij bundelen de krachten om de zorg in de regio Nijmegen goed en toegankelijk te houden. Ook stimuleren we mensen om zelf na te denken over hoe ze ouder willen worden en in actie te komen. Binnenkort organiseren we in Stadsschouwburg Nijmegen een voorstelling en gaan we in gesprek met partijen in de regio; van gemeenten, welzijn en woningbouwcorporaties tot mantelzorgers. Want aan de toekomst van ouder worden kan iédereen een steentje bijdragen!’’
 

Samen toekomstbestendig worden

Volgens Van de Lagemaat is dit dé maatschappelijke uitdaging van de komende jaren: “Je ziet de druk op medewerkers nu al toenemen, daar moet je als werkgever op inspelen. Niet alleen omdat het noodzakelijk is, maar omdat je een goede werkgever wílt zijn.” Daarnaast ligt volgens Van de Lagemaat de oplossing in samenwerking tussen verschillende partijen. “De vergrijzing verandert alles: van de behoeften van onze klanten tot de balans tussen werk en zorgtaken van medewerkers. Werkgevers en medewerkers uit alle sectoren hebben elkaar nodig om deze uitdagingen aan te gaan. Bewustwording is daarbij de eerste stap.”
 

Werkende mantelzorger ontzorgen

De Rabobank ziet dat de druk op medewerkers met mantelzorgtaken groeit, vooral onder medewerkers boven de vijftig. “Niet iedereen ervaart het mantelzorgen als een zware taak’’, vertelt Van de Lagemaat. “Heb je een broer, zus of een breed sociaal netwerk? Dan kun je de zorgtaken verdelen. Sta je er alleen voor, dan is de situatie heel anders.’’ Van de Lagemaat ziet dat flexibiliteit steeds belangrijker wordt: “De Rabobank heeft een cao die ruimte biedt aan mantelzorgers. Maar we moeten ook maatwerk bieden. Is het variëren in uren een oplossing, meer thuis werken of minder belastend werk? Als werkgever moet je flexibel zijn en meedenken, anders maken medewerkers andere keuzes.”
 

‘Naoberschap’ als kracht in de regio

Daarnaast maakt het ook uit wáár je woont. Goed ‘naoberschap’ kan een groot verschil maken. Dit begrip, dat vooral bekend is in de Achterhoek, staat voor ‘omzien naar elkaar’. Van de Lagemaat ziet het ‘naoberschap’ terug in lokale initiatieven: “In plattelandsgebieden zie je vaak dat buren, familie en vrienden een groot sociaal vangnet vormen. Er ontstaan steeds meer zorginitiatieven, zoals kleinschalige dagbesteding bij agrarische bedrijven of verenigingen die ouderen ondersteunen. Daar dragen wij als bank graag aan bij, bijvoorbeeld via ons Stimuleringsfonds.”
 

Collectieve woonvormen in trek

Met een groeiend aantal senioren veranderen ook de behoeften van klanten en de samenleving als geheel. “Er is steeds meer vraag naar mantelzorgwoningen en collectieve woonvormen,” zegt Van de Lagemaat. “Mensen blijven langer thuis wonen, maar dat vraagt vaak om woningaanpassing. Ook zie je steeds meer dat families een mantelzorgwoning plaatsen, op hun erf of in de tuin. Als bank werken we aan beleid om de financiering voor dit soort woningen mogelijk te maken. Dit is dé toekomst.”
 

Ondersteuning bij digitaal zaken doen

Daarnaast groeit de behoefte aan digitale ondersteuning en veiligheid. De bank speelt hierop in door regelmatig voorlichtingsbijeenkomsten te organiseren, waarbij praktische thema’s zoals internetbankieren en fraudepreventie centraal staan. “Per sessie komen er 200 tot 300 mensen op af,” vertelt Van de Lagemaat. “Dat laat zien hoe groot de behoefte is. We werken samen met bibliotheken, notarissen en de politie om klanten écht te ondersteunen.” Ook de ouderenadviseurs van de Rabobank zien dat deze persoonlijke ondersteuning hard nodig is. Zeker als het gaat om digitaal zaken regelen, wat steeds belangrijker is geworden. Dat geldt niet alleen voor bankzaken, maar ook voor heel veel andere onderwerpen zoals huurtoeslag aanvragen of je belastingaangifte doen. Volgens Van de Lagemaat kunnen banken, woningcorporaties, zorginstellingen en gemeenten veel meer samen optrekken. ‘’Het is erg belangrijk dat deze partijen daarover in gesprek gaan.”’
 

Theatervoorstelling opent dialoog

De theatervoorstelling ‘Mag ik je kussen?’, die gaat over de uitdagingen in de zorg en binnenkort in Nijmegen wordt opgevoerd, is volgens Van de Lagemaat een uitstekend moment om dat gesprek te starten. De voorstelling die zowel zorgmedewerkers en mantelzorgers als stakeholders samenbrengt, biedt een kans om ervaringen en ideeën uit te wisselen. “Het begint allemaal met bewustwording,” besluit Van de Lagemaat. “Pas als je jouw bijdrage aan deze opgave ziet, kun je samen zoeken naar oplossingen.”